Türkiye-İtalya İlişkileri Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi Ekseninde İstanbul’da Buluştu

İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinlikte, TÜBA Konsey Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi eski Rektörü Prof. Dr. İsmail Koyuncu, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına katılım gösterdi. Programın açılışında İtalya’nın Ankara Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Koyuncu protokol konuşmaları yaptı.

Koyuncu, iki ülke arasındaki ilişkilerin bugünkü diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalarla sınırlı olmadığını, Akdeniz’in ortak geçmişi, yüzyıllar içinde gelişen ticaret ağları ve kültürel etkileşimle beslenen çok katmanlı bir tarihe dayandığını vurguladı. Osmanlı dönemi kapitülasyonlarından 19. yüzyıl ticari ve mali bağlarına, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci ele aldı.

Tarihsel Belgeler ve Akademik İş Birliği

Koyuncu, 1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nı ilişkilerin gelişiminde önemli bir dönüm noktası olarak nitelendirdi. Konuşmasında, TÜBA tarafından yayımlanan “İtalyan Elçilerinin Raporları (1512-1789)” eserine de dikkat çekti. Venedik ve Vatikan arşivlerindeki belgelerden hazırlanan çalışmanın Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarını ortaya koyduğunu belirtti.

Koyuncu ayrıca, Roma’da katıldığı ve Avrupa Birliği destekli Water4All projesi kapsamında atık su geri kazanımına ilişkin araştırmalardan söz etti. İtalyan ortaklarla yeni proje önerileri sunduklarını da ifade eden Koyuncu, üniversiteler, bilim akademileri ve araştırma merkezleri arasında iş birliğinin artırılması gerektiğini söyledi.

Bilim Diplomasisi ve Gelecek Adımları

Koyuncu, TÜBA’nın İtalya’nın Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve Science-20 toplantılarındaki ortak çalışmalara değinerek, iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasını değerli bulduğunu belirtti. Bilim diplomasisinin ülkeler arası ilişkilerin güçlendirilmesinde temel araçlardan biri olduğunu vurgulayan Koyuncu, iklim değişikliği, su kaynakları, enerji güvenliği ve yapay zekâ gibi küresel sorunların uluslararası bilimsel iş birlikleriyle çözülebileceğini ifade etti. Bu çerçevede, TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’na (WSF) da değindi.

Oturumlarda Ele Alınan Konular

Açılış konuşmalarının ardından, Gaetano Sabatini modern dönemde ticarette Osmanlı kapitülasyonlarını, Giampaolo Conte 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya-Osmanlı ticari ve mali ilişkilerini ele aldı. Ebru Boyar, geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesini anlattı. Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticari ilişkilerini ve 1963 Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin mevcut durumu ve geleceğine dair görüşlerini paylaştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.